الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

307

تفسير مجمع البيان (فارسى)

واجب است و بايد با سركشانى كه با على ع جنگ مىكردند ، جنگيد ، بخصوص كه او از پيامبر گرامى شنيده بود كه به على ع فرمود : يا على ، جنگ تو جنگ من و صلح تو صلح من است » واقدى و محمد بن اسحاق بن يسار از ابن عمر و ابن مسعود و ابو حَدْرَدْ روايت كرده‌اند كه : اين آيه در بارهء محلم بن جثامه ليثى نازل گرديده است . وى از جانب پيامبر ماموريت جنگى داشت ، در اين ماموريت ، با عامر بن اضبط اشجعى كه از سابق با يكديگر عداوت داشتند ، ملاقات كرد . عامر به او سلام مسلمانى داد ولى محلم او را آماج تير قرار داد و بكشت . هنگامى كه خدمت پيامبر آمد ، درخواست كرد كه برايش طلب آمرزش كند . پيامبر ص فرمود : « خدا ترا نيامرزاد » او با چشم گريان بيرون رفت و پس از هفت روز درگذشت . او را دفن كردند ولى زمين از قبول جسد بيجان او خوددارى كرد . چون خبر به پيامبر رسيد ، فرمود : زمين جسد بيجان اشخاص بدتر و پليدتر از محلم را هم مىپذيرد ، لكن خداوند خواسته است كه حرمت شما را تعظيم كند . سپس جسد وى را در شكاف كوهى افكندند و بر آن سنگ ريختند . سعيد بن جبير گويد : ماموريت جنگى با مقداد و ابن زيد گويد با ابو الدرداء بوده است . مقصود از آنجا كه خداوند انواع قتل و احكام آن را بيان كرد ، در اين آيهء شريفه ، دستور به آرامش و عجله نكردن در كار قتل مىدهد تا مسلمان كارى نكند كه بدنبال آن دچار پشيمانى و حسرت گردد . از اينرو مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا : اى مردم مؤمن ، هنگامى كه در راه خدا به سفر جنگى و ماموريتهاى دفاعى مىرويد ، ميان كافر و مؤمن تميز بدهيد و فرق بگذاريد ، توقف كنيد و صبر كنيد تا اشخاص مستحق قتل را بشناسيد و بى جهت خون مردم را نريزيد . معناهاى « تبينوا » و « تثبتوا » به يكديگر نزديكند و مقصود اين است كه در كار قتل كسى كه به شما سلام مىدهد و اظهار مسلمانى مىكند ، به گمان اينكه